21 Temmuz 1969… Tüm dünyada insanlar nefesini tutmuştu. Çünkü uzayda ilk kez bir gök cismine ayak basılacaktı. Neil Armstrong’un ünlü sözüyle “Benim için küçük, insanlık için büyük bir adım” olacaktı… Ardından Ay hakkında pek çok bilgi edinildi. Ancak bazıları hala ilginçliğini koruyor. İşte bunlardan bazıları…

Dünya Yüzeyinde Ay Ağaçları Vardır

Apollo 14, 1971 yılında Ay’a gittiğinde yanında yüzlerce ağaç tohumu götürdü. Bu tohumlar, Amerika Orman Hizmetleri’nden Stuart Roosa tarafından, NASA işbirliğiyle özel bir çantada taşındı. Dünya’ya döndüklerinde bu tohumlar çimlendirildi ve elde edilen Ay ağaçları, Amerika Birleşik Devletleri’nin çeşitli yerlerine ekildi.

Ay’ın Karanlık Bir Yüzü Yoktur

Hayal edin, kolunuzu ileri uzatıp elinizi yumruk yapıyorsunuz. Şimdi kendi etrafınızda dönmeye başlayın. Yumruğunuzu hep aynı açıdan görüyorsunuz değil mi? Size bakan başka biri ise yumruğunuzun farklı bir tarafını görüyor. Ay, Dünya’ya gelgitsel olarak bağlı olduğundan her zaman aynı açıdan görülüyor. Görmediğimiz tarafa “karanlık yüz” denir; Pink Floyd’un “Dark Side of the Moon” parçasında olduğu gibi… Oysa görmediğimiz kısım karanlık değil, sadece Dünya’dan bakıldığında arka planda kalıyor.

Ay’daki Helyum-3 Dünya’nın Enerji Sorununa Çözüm Olabilir

Güneş’teki rüzgarlar elektrik yüklü ve bazen Ay ile çarpışıyor. Bu esnada Ay yüzeyindeki taşlar bu maddeleri emiyor. Bu rüzgârlarda bulunan en değerli gazlardan biri helyum-4’tür, bunun nadir bir izotopu olan helyum-3 ise Ay yüzeyindeki taşlar tarafından da absorbe edilir. Helyum-3, nükleer füzyon reaktörlerinde enerji üretmek için ideal bir maddedir. Dünya’nın yıllık enerji ihtiyacını karşılamak için yalnızca 100 ton helyum-3 yeterlidir. Dünya yüzeyinde yaklaşık 15 ton helyum-3 bulunurken, Ay yüzeyinde bu miktar 5 milyon tona ulaşır. Ancak Ay’dan helyum-3 getirme projelerinin uygulanması uzun yıllar alacak.

Dolunay Bizi Gerçekten Etkiler Mi?

Scientific American’a göre, beynimiz gibi vücudumuzda en çok suya sahip organlardan biri, Ay’ın hareketlerinden etkilendiği düşüncesi binlerce yıl önceye, Yunan filozof Aristoteles’e kadar uzanıyor. Ay’ın yerçekimi gücü denizlerdeki gelgitleri etkiler ve insan vücudunun %60’ı sudan oluşur (beynin %73’ü de su). Aristoteles ve Romalı Plinius, Ay’ın insanlar üzerinde benzer bir etkisi olabileceğine inanıyorlardı. 1941’de “Wolfman” ve 1987’de “The Moon in the Gutter” gibi filmler bu teoriyi ele alarak dolunayda artan psikiyatrik vakalar, trafik kazaları, cinayetler gibi temalara odaklandılar. Ancak günümüzde bilim, bu teorinin doğruluğunu sorguluyor. Yapılan pek çok araştırma dolunay ile bu gibi olaylar arasında herhangi bir bağlantı bulamadı.

Kayıp Ay Taşları

1970’li yıllarda Nixon yönetimi, Apollo 11 ve Apollo 17’nin Ay yüzeyinden getirdiği taşları 270 ülke liderine hediye etti. Ancak günümüzde bu taşların en az 100’ünün kaybolduğu ve muhtemelen karaborsada satıldığı bilinmektedir. Ay’dan gelen bir taş ne kadar değerli olabilir? BBC’ye göre bezelye tanesi büyüklüğündeki bir Ay taşı karaborsada 5 milyon dolara alıcı bulabiliyor.