Japonya, yaşlanan nüfusu ve değişen toplumsal dinamikleri ile dünya için pek çok sosyal deney alanı sunmaya devam ediyor. Özellikle yaşlı bireylerin iş gücüne katılımları ve toplumla olan bağlarını sürdürme çabaları, geleneksel emeklilik kavramını sorgulatıyor. Yalnızlaşan bireylerin, aile dinamiklerindeki değişimler ve artan duygusal ihtiyaçlar kesiştiğinde, oldukça ilginç ve anlamlı bir girişim ortaya çıkıyor: OK Obaachan. Bu sistem, yaşlı kadınları sadece “emekli birey” olarak görmektense, onların bilgi birikimlerini, yaşam deneyimlerini ve samimiyetlerini toplumun ihtiyaç duyduğu alanlara yönlendiriyor. Japonya’da bir büyükanneyi saatlik ücret karşılığında “kiralamak” ilk bakışta ilginç hatta sıradışı gelebilir. Ancak bu hizmet, insanların yaşamlarına dokunan ve duygusal boşlukları dolduran bir figür olarak topluma yeni bir destek sunuyor. Bu yazımızda, büyükanne kiralamanın arkasındaki sosyal ihtiyaçları, hizmetin işleyişini, kimlerin bu destek için neden ihtiyaç duyduğunu ve yaşlı bireylerin bu sistem içinde nasıl yeniden değer kazandığını detaylarıyla ele alacağız.
Japonya’da yaşlanmak, sadece emekli olmak demek değil
2023 verilerine göre, 65 yaş üstü 9,1 milyon kişi hâlâ aktif olarak çalışıyor. Bu, neredeyse her dört yaşlıdan birinin iş yaşamına devam ettiğini gösteriyor. Özellikle maddi gereksinimlerini karşılamak isteyen yaşlı bireyler için emeklilik maaşı çoğu zaman yeterli olmayabiliyor. Özellikle üniversite diploması ya da belirgin bir mesleki geçmişi olmayan yaşlı kadınlar için iş bulmak daha da zor hale geliyor.
İlginizi çekebilir:
Ikemeso Danshi: Japonya’da Para Karşılığında İnsanların Gözyaşlarını Silen Yakışıklı Adamlar
İşte burada devreye giren yaratıcı bir sosyal girişim: OK Obaachan
Türkçesi “Tamam Büyükanne” anlamına gelen bu program, insanların saatlik ücret karşılığında bir büyükanne figürüyle vakit geçirmesini sağlıyor. Bu büyükanne, dertleşiyor, yemek yapıyor, çocuk bakıyor hatta bazen sadece sizi dinliyor.
Bu sıcak projeyi yöneten Client Partners isimli şirket, kendisini “yalnızca kadınlara özel bir tamirat ve destek ağı” olarak tanımlıyor. Fakat sundukları hizmetler klasik tamiratlardan çok daha fazlasını içeriyor. OK Obaachan çatısı altında şu an 60 ile 94 yaşları arasında yaklaşık 100 kadın görev alıyor. Başvuru şartı mı? Hayat boyunca edinilen tecrübeler ve içten bir gülümseme.
Peki neden büyükanne kiralama ihtiyacı doğuyor?
İnsanlar büyükanne figürünü neden kiralamak ister ki? Bunu düşündüğünüzde sebep oldukça duygusal ve insani:
- Birine temizlik yapmayı öğretmek
- Çocuğa bakacak güvenilir biri bulmak
- Sadece oturup sohbet edecek, dinleyecek birine ihtiyaç duymak
- Kalp kırıklığını onaracak bir ses aramak
- El yazısıyla mektup yazmak isteyen biriyle nostalji yaşamak
- Ev yemekleri özlemini gidermek
- Bir spor etkinliğinde “büyükanne gibi tezahürat yapan” bir figür görmek
İlginizi çekebilir:
Japonya’daki Trafik Işıklarında Neden Yeşil Yerine Mavi Renk Kullanılıyor?
Ve işin ilginç yanı: Hizmetler sadece klasik büyükanne görevleriyle sınırlı değil
Bazı büyükanne görevleri oldukça sıra dışı! Örneğin:
- Aile içi krizlerde arabuluculuk yapmak
- Yeni annelere rehberlik etmek
- Düğünlerde “akrabam gibi görün” misyonu üstlenmek
- Ayrılık sürecinde manevi destek vermek
- Eşcinsel bireylerin aileleriyle konuşmasında duygusal destek sağlamak
Her büyükanne bu işe uygun mu?
Elbette değil. Client Partners bu konuda oldukça net: “Mükemmel bir Obaachan, nazik, özverili, çalışkan ve empati yeteneği güçlü biri olmalı.” Ayrıca Japon toplumunun hâlâ bazı konularda muhafazakâr olduğu düşünüldüğünde, örneğin bekar annelere ya da LGBT bireylere destek olacak bir büyükanne, açık fikirli ve anlayışlı olmalıdır.
İlginizi çekebilir:
Jouhatsu: Japonya’da Sosyal Baskılardan Kaçıp “Buharlaşan” İnsanların Hikayesi
Ücretler ve şartlar
OK Obaachan hizmeti saatte yaklaşık 3.300 yen (yaklaşık 22-23 USD) olarak sunuluyor. Bunun üzerine ulaşım ücreti de ekleniyor. Ancak bu fiyatlar görev türüne, zamana ve mekâna göre değişiklik gösterebiliyor. Ve önemli bir detay: Şirket, büyükanne yaşlı olduğu için daha az ücret talep etmiyor, emeklerine ve deneyimlerine sonuna kadar saygı duymaktadır.
Kaynak: 1
