Bilim, çevremizi ve Dünya’yı anlamak için uzun zamandır büyük bir çaba harcıyor! Bununla birlikte, insanlık olarak yaşadığımız bazı dönemler, belirli bilimsel gelişmelerin hızlanmasına sebep oluyor. Bilimin özellikle savaş zamanlarında ilerlemesi ise gerçekten ilginç bir ironi! II. Dünya Savaşı’nın ardından Sovyetler Birliği ile Amerika Birleşik Devletleri arasında başlayan Soğuk Savaş’ın bilim alanına önemli katkıları olduğu inkar edilemez. İki ülke arasındaki “uzay yarışı”, uzayla ilgili birçok bilimsel gelişmenin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bunun yanı sıra, bu bilimsel rekabet uzayla sınırlı kalmamış; Kola derin sondajı veya Kola Deliği de bu yarışın bir sonucu olarak meydana gelmiştir!
Sovyetler Birliği’nin Kola Yarımadası’nda gerçekleştirdiği Kola derin sondajı, muadillerinden oldukça farklı bir amaca sahipti! Genellikle sondaj çalışmaları; su veya petrol bulmak, ya da var olan petrolü işlemek amacıyla yapılır. Daha spesifik olarak, yer altındaki üretim veya depolama tesisleri için de sondaj yapılabilir. Ancak Kola derin sondajı, bu tür amaçları taşımıyordu. Bu sondaj, dünya merkezine ulaşmayı hedeflemişti! Sovyetler Birliği, Amerika’nın önüne geçmek için Kola sondajı aracılığıyla dünya merkezine ulaşmayı başaramasa da, yeryüzündeki en derin yapay deliği açmayı başardı! İşte, Kola derin sondajı hakkında bilmeniz gerekenler…
Kola derin sondajı için çalışmalar 1970 yılında başladı
Ancak ABD ile Sovyetler arasındaki “Dünya’nın en derin noktasına ulaşma yarışı”, 1950’lerden beri sürmekteydi. ABD’nin 1950 ve 60’lı yıllardaki sondaj çalışmaları, Sovyetlerin bu alanda geri kalmasına neden oldu. Sovyetler Birliği, düşmanı ABD karşısında hiçbir alanda geri görünmek istemediği için, 24 Mayıs 1970’de tarihi bir sondaj çalışması başlattı!
Sovyetlerin sondaj çalışmaları hızlı bir şekilde ilerliyordu
1974 yılına gelindiğinde, ulaşılacak derinlik 15 kilometre olarak belirlenmişti! Ancak 1979’da Amerika Birleşik Devletleri, yer altına 9583 metre boyunca ilerlemeyi başardı ve bu alanda bir rekora imza attı!
Ancak Sovyetler Birliği, hem ABD’yi geçmeye hem de Dünya’nın en derin noktasına ulaşmaya kararlıydı
Sovyetlerin azmi, 1989 yılında sonuç verdi! Kademe kademe derin noktalara ulaşan Kola derin sondajı, 1989 yılında yere 12.262 metre inmişti! Artık Dünya’nın en derin noktasında Sovyetler Birliği bulunuyordu!
Ancak 12.262 metreden sonra sorunlar ortaya çıktı
Çünkü Sovyetlerin sondaj ekipmanları ve teknolojisi bu derinlikten daha fazla derinleşmeyi mümkün kılmıyordu. Diğer bir önemli sorun ise sıcaklıktı! Sovyet bilim insanları, bu derinlikte 100 °C sıcaklık bekliyordu. Ancak ulaştıkları noktadaki sıcaklık yaklaşık 180 °C civarındaydı! Bu nedenle, Kola derin sondajı çalışmalarına uzun bir süre ara verilmek zorunda kalındı!
Kola derin sondajı, hedeflenen derinliğe ulaşmadı fakat önemli bilimsel gelişmelere yol açtı
Dünya’nın en derin noktasına daha önce kimse ulaşmamıştı. Dolayısıyla burada neler olduğuna dair kesin bir bilgi yoktu. Ancak Kola derin sondajı sayesinde Dünya’nın en derin noktasıyla ilgili birçok gizem aydınlatıldı. Burada, yaklaşık 2 milyar yaşında kayaç türleri ve farklı dönemlere ait mikroskobik plankton fosilleri bulundu! Ayrıca, yüksek sıcaklık ve basıncın, kayaçlar ve fosiller üzerindeki etkilerine dair önemli veriler toplandı. İlginç bir şekilde, birçok bilim insanının beklentisinin aksine, yeryüzünün en derin noktasındaki milyarlarca yıllık kayaçlarda su keşfedildi! Tüm bunlar, o dönemin koşulları açısından son derece önemli bilimsel bulgulardı.
Kola derin sondajı çalışmaları 1994 yılında sona erdi
Sondaj çalışmalarının finansmanındaki kesintiler, ilerlemeyi yavaşlatan en önemli etkenlerden biriydi. Ayrıca, o dönemdeki teknolojik imkânlar, ilerleyişi önemli ölçüde kısıtlıyordu. 2005 yılına gelindiğinde, çalışmalara ayrılan kaynaklar neredeyse sıfıra inmişti. 2008’de ise çalışmalar tamamen durduruldu. Kola derin sondajının yapıldığı alan terk edildi ve hâlâ atıl ve ıssız bir durumda bulunuyor.
Kaynak: 1
