Dünya, her yıl 23 Eylül’de gece ile gündüzün sürelerini eşitleyerek bize kış mevsiminin geldiğini bildirir. Halk arasında sonbahar ekinoksu veya güntün eşitliği olarak adlandırılan bu gün, evrenin içindeki muazzam döngünün sadece küçük bir yansımasıdır. Birçok ülkede referans alınan bilimsel saate göre, 22 Eylül’de saat 20.02’de gerçekleşen bu olay yılda iki kez tekrarlanır. Mevcut her şeyin bir anlamı ve sonucu olduğunu bize bir kez daha hatırlatan 23 Eylül ekinoksuyla ilgili bilmediğiniz 10 gerçeği öğrenmek ister misiniz?
Her İki Kutup Noktası Da Güneş’i Selamlar
Her yıl ekinoks günü geldiğinde, Kuzey Kutup noktasında kaybolan güneş, aynı anda Güney Kutup noktasında doğmaya başlar. Dünyanın her iki ucu da güneşimizi selamlar ve aydınlanır.
Gündüz ve Gece Tam Olarak Eşitlenmez
Bugün, ekinokslarla ilgili öğrendiğimiz bilgilere göre her yerde tam olarak 12 saat gece ve 12 saat gündüz geçeceği düşünülür. Ancak işin aslı öyle değildir. Yapılan ince hesaplamalara göre ekinoks günlerinde, dünyanın birçok yerinde gündüz 12 saatten birkaç dakika daha uzun olabilir. Kuzey yarım küredeki birçok noktada, ekinoks günlerinde gece-gündüz eşitliği tam olarak gözlemlenmez. Bu an genellikle 25-28 Eylül tarihleri arasında herhangi bir zamana denk gelir.
Sonbaharda Hava, İlkbahara Göre Daha Sıcaktır
Ekinoks günleri olan 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde, dünyanın herhangi bir yerinde ölçüm yapıldığında her iki tarihte de eşit miktarda güneş ışığı alındığı görülür. Ancak yine de sonbahar, yani 23 Eylül’de hava, 21 Mart’a göre daha sıcak olur. Bunun nedeni, dünyanın yaklaşık %71’ini kaplayan okyanusların ısınma ve soğuma süresidir. Suyun ısınma ve soğuma süreci havadan daha uzun sürer. İşte halk arasında “pastırma yazı” olarak bilinen sonbahar sıcaklıklarının sebebi de budur.
Ekvatorda Gölge Boyu 0 Derece Olur
Ekinoks günü, güneş ışınları tam öğle saatinde Ekvator’a 90 derecelik bir açıyla düşer. Eğer bu vakitte Ekvator’daysanız, gölge boyunuz 0 olur. Güneş ışınları bu tarihten itibaren güney yarım kümeye dik düşmeye başlar.
Alacakaranlık Süresi En Aza İner
23 Eylül’de tan süresi de en kısa düzeye iner. Amerika’da bir araştırma çerçevesinde 4 şehirde alacakaranlık süreleri ölçüldüğünde, tan sürelerinin o yılın en kısa zamanına denk geldiği görülmüştür. 23 Eylül alacakaranlığında havanın hem daha erken hem de hızlı bir şekilde kararmaya başladığı fark edilir.
Dünyanın Ekseni En Dik Halini Alır
Dünyanın kutup noktalarından geçtiği varsayılan eksen, Güneş’in etrafındaki yörünge çizgisiyle yaklaşık 23 derece 27 dakikalık bir açıyla döner. Ekinoks günlerinde ise bu açı 90 dereceye ulaşır. Bu nedenle, 21 Mart ve 23 Eylül tarihleri arasında Güneş ışınları dünyaya en dik şekilde ulaşır ve yeryüzü diğer günlere nazaran daha sıcak olur.
Göçmen Kuşlar Bu Tarihten İtibaren Göç Etmeye Başlar
Güneş’in gökyüzündeki yolu bu tarihten itibaren yavaş yavaş güneye kaymaya başlar. Havaların soğuduğunu ve Güneş’in yön değiştirdiğini fark eden göçmen kuşlar, 23 Eylül itibarıyla güney yönüne doğru göç etmeye başlar.
Fomalhaut Yıldızı Gökyüzünde Belirginleşir
Fomalhaut, Güneş’ten yaklaşık 25 ışık yılı uzaklıkta, oldukça parlak bir yıldızdır. Güneybalığı takımyıldızının en parlak yıldızı olan Fomalhaut, ekinoks zamanında gökyüzündeki yerini tekrar alır. Anlamı Arapça’da “balinanın ağzı” demek olan bu yıldız, sonbahar boyunca ve kış aylarının başlarında güney gökyüzünde görünür. Belki siz de bakışlarınızı gökyüzüne çevirirseniz görebilirsiniz.
