Osmanlı İmparatorluğu’nun beylikten imparatorluğa uzanan hikayesinin başladığı güzergah, Söğüt’ten Bilecik’e, Yenişehir’den Yarhisar’a, İnegöl ve Kestel üzerinden Bursa’ya kadar gidiyor ve bu yolculuk, Osmanlı’nın kuruluş dönemini keşfetmek isteyenlere fırsatlar sunuyor.
Osmanlı Beyliği’nin ilk yıllarında Bilecik, Söğüt, Yenişehir ve İnegöl güzergahında yer alan tarihi yapılar, Bursa’nın fethine giden askeri ve siyasi sürecin izlerini günümüze taşımaktadır. Bu yapılar, Osmanlı’nın beylikten devlete geçiş dönemindeki mimari, dini ve sosyal yaşamın farklı yönlerine aydınlık tutmaktadır.
Güzergahın Söğüt’teki önemli duraklarından Ertuğrul Gazi Türbesi, Osmanlı Beyliği’nin kurucusu Osman Gazi’nin babası olan ve Selçuklu Uçbeyi Ertuğrul Gazi’nin anısını yaşatıyor.
Bilecik İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün
Söğüt Çayı’nın kıyısında yer alan Kuyulu Mescit ise, Ertuğrul Gazi’nin aşiretiyle bölgeye geldiğinde ilk çadırını kurduğu yer olarak biliniyor. İçinde bulunan kuyudan dolayı bu isimle anılan mescidin, II. Abdülhamid dönemi sırasında aynı temellerle yeniden inşa edildiği aktarılıyor.
Söğüt’teki bir diğer önemli yapı olan Hamidiye Camii, Osmanlı’nın kuruluş döneminden çok sonra, 2. Abdülhamid’in 1903-1905 yılları arasında inşa ettirdiği bir yapı olarak dikkat çekiyor. Bu cami, son Osmanlı dönemine ait neoklasik mimari özellikleri taşımaktadır.
Yine güzergah üzerinde, Şeyh Edebali Türbesi bulunmaktadır ve bu yapı, Osmanlı’nın kuruluş hafızasının önemli merkezlerinden birini oluşturuyor. Osman Gazi’nin kayınpederi ve dönemin önemli âlimlerinden olan Şeyh Edebali’nin türbesi, eski Bilecik’in yüksek konumlarından birinde yer almaktadır. Türbenin Orhan Gazi döneminde yapıldığı kabul edilmektedir.
Türbenin hemen altında bulunan Orhangazi Camisi ise, erken Osmanlı dönemine ait önemli yapılardan biridir. Şeyh Edebali Türbesi’ne yaklaşık 50 metre mesafedeki caminin yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte Orhan Gazi dönemine tarihlendirilmektedir. Yapının ana binasından yaklaşık 30 metre uzaktaki kaya üzerinde bulunan minaresi dikkat çekmektedir.
YENİŞEHİR VE ÇEVRESİNDE ERKEN OSMANLI İZLERİ
Osman Gazi döneminde Osmanlı topraklarına dahil olan Yenişehir, kuruluş sürecinin önemli yerleşim merkezlerinden biri haline gelmiştir. İlçede yer alan Osmanlı dönemine ait tarihi yapılar arasında Koca Sinan Paşa Külliyesi ve Postinpuş Baba Zaviyesi bulunmaktadır. Koca Sinan Paşa Külliyesi 16. yüzyılda inşa edilirken, Postinpuş Baba Zaviyesi erken Osmanlı dönemine ait yapılar arasındadır.
Güzergah üzerindeki Köprühisar, kale kalıntıları sayesinde bölgenin geçmişteki savunma yapısına dair izler taşımaktadır.
Yarhisar’daki Orhan Gazi Camisi, erken Osmanlı döneminin bölgedeki izlerinden birisi olarak dikkat çekerken, Orhan Hamamı da tarihi yerleşim dokusunun önemli unsurlarındandır. Bunun yanı sıra, bölgede bulunan Yarhisar Şelalesi, tarihi yapıların yanı sıra güzergahın doğal duraklarından biri olarak ziyaret edilmektedir.
Güzergahın kritik duraklarından biri olan Aydoğdu Bey Türbesi, Yenişehir’in Koyunhisar bölgesinde yer almaktadır. Türbe, Osmanlı’nın kuruluş yıllarındaki mücadelelerin hatırasını yaşatan mekanlardan biridir ve Osman Bey’in yeğeni Aydoğdu, Dimbos Savaşı sırasında şehit olmuştur.
İnegöl’de yer alan İshak Paşa Camisi, Osmanlı dönemine ait önemli dini yapılar arasındadır ve güzergahın devamındaki tarihi dokunun önemli bir parçasını oluşturuyor. Caminin içinde yer alan Sakal-ı Şerif, yapının ziyaretçileri tarafından en çok ilgi gören unsurları arasında bulunmaktadır.
KESTEL’DEN BURSA’YA UZANAN KALELER
Bursa’ya yaklaşıldıkça, güzergah üzerinde bulunan kaleler, bölgenin askeri ve stratejik geçmişine dair izler sunmaktadır.
Kestel Kalesi, Bizans dönemine ait olup Osmanlı’nın ilk dönemlerinde güçlü bir savunma noktası olarak kullanılmıştır. Kite Kalesi de günümüzde Ürünlü Mahallesi çevresindeki antik sur kalıntılarıyla bölgenin geçmişteki stratejik önemine işaret etmektedir.
Bursa’nın doğusunda bulunan Balabanbey Kalesi, doğrudan Bursa’nın kuşatılması ve fethiyle ilişkilendirilen önemli bir noktadır. Yıldırım Belediyesi kayıtlarına göre, Osman Gazi’nin Bursa kuşatması sırasında yaptırdığı ilk yapılardan biri olan bu kale, Balaban Bey’in kumandanlığında kentin abluka altına alınmasında kullanılmıştır.
Kestel’deki Geyikli Baba Türbesi, kuruluş ve fetih güzergahının manevi duraklarından biridir. Osmanlı’nın kuruluş döneminin gazi-dervişlerinden Geyikli Baba’nın, Orhan Gazi döneminde Bursa’nın fethine katıldığına dair rivayet bulunmaktadır. Fetihten sonra Orhan Gazi, Geyikli Baba’ya bugünkü Babasultan bölgesinde zaviye kurması için yer verdiği aktarılmaktadır.
BURSA HİSARI’NDA FETİH HAFIZASI
Bursa ile ilgili bu güzergahın tarihi dokusunu Hisar bölgesi oluşturmaktadır. Bursa, 1326 yılında Osmanlı hakimiyetine geçtiğinde, Hisar bölgesi Osmanlı hanedanının ve yeni şehrin siyasi hafızasının önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir. 6 Nisan 1326’da Bursa’nın Orhan Gazi’ye teslim edilmesi sonrasında, şehir Osmanlı’nın başkenti olmuştur.
Hisar’daki Üftade Hazretleri Cami ve Türbesi, Bursa’nın sonraki dönemlere ait manevi mirasının önemli yapıları arasında yer almaktadır. 16. yüzyılda Üftade Mehmed Muhyiddin tarafından yaptırılan cami, 1855 depreminde zarar görmüş ve tekrar inşa edilmiştir. Caminin karşısında yer alan türbede Üftade Hazretleri ve aile üyelerine ait sandukalar bulunmaktadır.
Şehadet Camisi, Hisar bölgesine ait tarihi yapıların başında gelmektedir. Bursa’nın erken Osmanlı dönemine ait yapılar ve anıtların bulunduğu bölgede yer alan cami, geçmişteki Kaleiçi Orhan Cami’nin kitabe taşının da bulunduğu yapılar arasında yer almaktadır.
Hisar’ın en öne çıkan yapılarından Osman Gazi ve Orhan Gazi Türbeleri, Osmanlı hanedanının Bursa’daki güçlü kalıntılarından biri olarak öne çıkmaktadır. Bursa’yı fethedemeden vefat eden Osman Gazi, vasiyeti üzerine fetih sonrasında Gümüşlü Kümbet olarak bilinen yapıya defnedilirken, Bursa’yı fetheden Orhan Gazi de sonrasında babasının yanına gömülmüştür.
Hisar’dan şehir merkezine uzanan güzergahın bir diğeri ise Gazi Orhan Camisidir. 1339’da Orhan Bey tarafından yaptırılan cami, erken Osmanlı mimarisinin özelliklerini taşır ve Ulu Cami’nin doğusunda, tarihi çarşı bölgesinde konumlanmaktadır.
Söğüt‘ten başlayan ve Bilecik, Yenişehir, Yarhisar, İnegöl ve Kestel üzerinden Bursa’ya devam eden güzergah, yalnızca askeri bir fetih hattı değil, Osmanlı Beyliği’nin kuruluşundan Bursa’nın başkent oluşuna ve sonraki yüzyıllarda şekillenen kültürel mirasa kadar uzanan çok katmanlı bir tarihi ortaya koymaktadır.
Ertuğrul Gazi’den Şeyh Edebali’ye, Osman Gazi ve Orhan Gazi’ye, Geyikli Baba ve Üftade Hazretleri’nden Bursa’nın erken Osmanlı mimarisini yansıtan cami, hamam ve külliyelere kadar uzanan eserler, Bursa’nın fetih yolculuğunun günümüze ulaşan somut izlerini oluşturmaktadır.
Kaynak: AA
